+387 65 792 814 / +387 66 155 378 (ENG) activeholidaysbosnia@gmail.com

Login

Sign Up

After creating an account, you'll be able to track your payment status, track the confirmation and you can also rate the tour after you finished the tour.
Username*
Password*
Confirm Password*
First Name*
Last Name*
Birth Date*
Email*
Phone*
Country*
* Creating an account means you're okay with our Terms of Service and Privacy Statement.
Please agree to all the terms and conditions before proceeding to the next step

Already a member?

Login
+387 65 792 814 / +387 66 155 378 (ENG) activeholidaysbosnia@gmail.com

Login

Sign Up

After creating an account, you'll be able to track your payment status, track the confirmation and you can also rate the tour after you finished the tour.
Username*
Password*
Confirm Password*
First Name*
Last Name*
Birth Date*
Email*
Phone*
Country*
* Creating an account means you're okay with our Terms of Service and Privacy Statement.
Please agree to all the terms and conditions before proceeding to the next step

Already a member?

Login

Foča kroz vremena 2. dio

Austrougarska okupacija

U ekonomskom smislu turska uprava u Foči je omogućila razvoj određenih zanata koji su obezbjeđivali podmirivanje potreba lokalnog stanovništva za njihovim proizvodima. Najpoznatiji proizvod fočanskih majstora je dugo vremena bio fočanski nož-handžar. Kuriozitet vezan za ovaj nož leži u tome što su fočanski majstori kosti od sjevernih jelena, koje su koristili da od njih prave karakteristične drške za ovo oružje, uvozili iz predjela današnje Rusije. Iz ovog perioda vrijedi spomenuti i sahat kulu sa satnim mehanizmom dopremljenim iz Dubrovnika. Ova sahat kula dominira starim gradskim jezgrom. Ono što se često ističe vezano za ovu kulu jeste predanje da je ktitor ovog zdanja kao i džamije u njenoj neposrednoj blizini, a naspram ostataka nekadašnjeg hana bio isti čovjek Mehmed paša Kukavica koji je sagradio i crkvu na Luću.

Pored ovoga u Foči je otvorena i prva ambulanta koja ustvari predstavlja i preteču današnje Univerzitetske bolnice. Značajno je napomenuti da je ova ambulanta-dom zdravlja je odigrao značajnu ulogu u zbrinjavanju boraca NOB-a koji su u poznatom Igmanskom maršu 1942. godine zadobili teške promrzlotine. U vrijeme Austrijske vlasti Foča se nalazila na granici monarhije sa kraljevinom Crnom Gorom. Ova činjenica je bila od presudne važnosti kojom su se Austrijske vlasti rukovodile u organizovanju posebnih odreda poznatih pod imenom šuckori. Treba istaći da su ovi odredi uglavnom sastavljani od nesrpskog stanovništva i među prvima su organizovani u fočanskom kraju nekoliko godina prije početka Prvog svjetskog rata. U neku ruku treba istaći i činjenicu da su se na području Foče u tzv. Drugom hercegovačkom ustanku odigrale određene bitke između Austrijskih okupacionih trupa i pobunjenika koji se nisu slagali sa odredbama Berlinskog kongresa. Svojevrstan spomenik ovih dešavanja mogla bi se shvatiti i spomen česma Albori koja predstavlja zadužbinu austrijskog oficira koji je u ovim ratnim dešavanjima ranjen na potezu između Foče i Broda. Šuckori su za Austrijance predstavljali pomoćne trupe sastavljene od lokalnog i lojalnog stanovništva kojima su nastojali da dodatno učvrste svoju vlast na ovim prostorima. Istovremeno, pripadnici ovih odreda su u narodu ostali upamćeni po zločinima koje su činili na ovim prostorima i tokom trajanja Prvog svjetskog rata.

 

Prvi svetski rat

Istine radi treba istaći i to da su Austrougari tokom svoje uprave, bar u početku, dozvoljavali organizovanje raznih kulturnih društava. Ova društva su po svom karakteru i nacionalnom predznaku bila veoma šarolika. I muslimani i srbi su imali svoja društva koja su okupljala zavidan broj naših sugrađana. Kada pominjemo ovom prilikom nacionalnu strukturu  grada i opštine Foča onda je potrebno reći da se ona u periodu Austrijske okupacije u manjem obimu izmjenila. Zbog potreba austrijskog upravnog aparata u Foču se doselio i izvjestan broj ljudi sa porodicama a koji su u religijskom smislu pripadali, uglavnom, rimokatoličkoj crkvi. Zbog potreba ovih ljudi a i zbog austrijske politike promjene kulturološkog, religijskog i civilizacijskog ambijenta u gradu je sagrađena i crkva. Crkva je postojala sve dok u savezničkom bombardovanju Foče nije pretrpjela značajna oštećenja a onda je neposredno poslije završetka Drugog svjetskog rata i srušena. Završetak Prvog svjetskog rata u Foču je donio drugačiju realnost. Ona je ušla u sastav novoosnovane kraljevine SHS i po teritorijalnoj podjeli države nalazila se u sastavu Zetske banovine.

Kraljevina Jugoslavija

Istorijski razvoj Foče u vrijeme kada je ona bila u sastavu kraljevine Jugoslavije je uglavnom tekao nekom predviđenom linijom. Njen ekonomski i društveni razvoj u određenoj mjeri je nastavljen onoliko koliko je to nova državna zajednica mogla da omogući. Najvažniji doprinos ovog perioda razvoja Foče u ekonomskom smislu odnosio se na izgradnju pruge uskog kolosijeka. Ova pruga od Ustiprače do Foče puštena je u saobraćaj 1939. godine. Išla je trasom kojom danas uglavnom ide magistalni put koji povezuje Foči, Goražde i dalje prema Višegradu ili Rogatici. Popularni Ćiro je sve do 1977. godine predstavljao najvažniju saobraćajnu vezu Foče sa drugim centrima u nekadašnjoj zajedničkoj državi.

Drugi svetski rat

Relativni ekonomsko-industrijski razvoj Foče je prekinut izuzetno teškim i bolnim dešavanjima na teritoriji opštine Foča u Drugom svjetskom ratu. Ubrzo po napadu sila osovine na Kraljevinu Jugoslaviju ona je kapitulirala a njena teritorija je rasparčana i podjeljena između nacističkih saveznika. U toj podjeli Foča je ušla u sastav NDH. Poznato je da je ovo bila jedna izuzetno surova i zločinačka tvorevina koja svoje pravo lice pokazala na samom početku svoje uprave gradom. Odnos ustaških vlasti i zločini koje su oni učinili u prvim danima njihove uprave doveli su do ratnih dešavanja u samom gradu a koji su za rezultat imali odmazdu prema muslimanskom stanovništvu. Po dolasku partizana poslije njihovog čuvenog prelaska po ciči zimi planine Igman u Foči su donešeni Fočanski propisi. Pored ovih propisa za partizanske vojne jedinice donešen je jedinstven pravilnik o vojnim činovima i njihovom izgledu. Ovi činovi su u partizanskim jedinicama su ostali na snazi sve do kraja rata na prostoru biše države. Na teritoriji opštine na Sutjesci se odigrala čuvena Peta ofanziva. Ova bitka koja je za cilj imala uništenje partizanskih jedinica od strane njemačkie okupacione vojske bila je jedna od najokrutnijih i najkrvavijih bitaka na prostoru Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu. Kraj rata u Foči je donio još, istorijski dovoljno neispitanih, događaja koji su se odnosili na egzekucije nad vojnicima kraljevske vojske u otadžbini.

Period komunizma

U post ratnom periodu obnova ratom razorene Foče je tekla u zamišljenim i projektovanim planovima komunističkih vlasti Bosne i Hercegovine. Industrijska proizvodnja je značajno rasla. Drvna industrija, rudarstvoo, tekstilna i elektroindustrija su imali svoje značajne prestavnike u Foči. U značajnoj mjeri se pažnja vlasti okrenula i ka mogućnostima iskorištavanja turističkog potencijala opštine. S tim u vezi svakako treba istaći i osnivanje Nacionalnog parka Sutjeska 1962. godine. U njegovom sastavu se nalazi i prašuma Perućica kao i pregršt planinskih jezera i planiskim vrhova koji svojom ljepotom iznova očaravaju brojne  posjetioce ovih nesvakidašnjih prostora.

Raspad SFRJ

Raspad SFRJ ni Foču nije ostavio bez ratnih dešavanja i ožiljaka koji se pokušavaju zaliječiti i evo gotovo dvije decenije po njegovom završetku. Novost koja se pojavila u Foči u toku ratnih dešavanja na prostoru Bih bila je osnivanje dva fakulteta u gradu. Bili su to Medicinski i Pravoslavni bogoslovski fakultet UIS. Oni su u grad donijeli mladalačku žviost kakvu samo mogu donijeti mladi ljudi u potrazi za svojim obrazovnim i intelektualnim usavršavanjem. Pored njih posebnu draž na ulicama Foče predstavlja ponovna pojava raznih posjetilaca koje privlače prirodne ljepote opštine a kojima je ona bogato nagrađena.